Zdrowe przyprawy - rodzaje. Właściwości lecznicze przypraw

Właściwości lecznicze przyprawPrzyprawy kojarzą nam się z pięknymi aromatami. Z tego powodu służą przede wszystkim do wzbogacania smaku potraw. Jednak to nie jedyna ich zaleta, ponieważ od wieków wiele z nich stosowano w celach leczniczych. Dziś stają się coraz popularniejszą alternatywą dla soli, która stosowana w większych ilościach negatywnie wpływa na nasze zdrowie.

Właściwości lecznicze przypraw. Rodzaje

Anyż gwiazdkowaty
Pomaga zwalczyć niestrawność i wzdęcia. Wpływa korzystnie na działanie dróg oddechowych i pamięć. Niektórzy też stosują go w przypadku problemów z małą ilością pokarmu u kobiet karmiących oraz aby zwalczyć kolkę u dzieci. Może też przynieś ulgę w czasie bolesnych miesiączek. Możemy nim przyprawić zarówno słodkie jak i słone potrawy. Popularne są ciasteczka anyżowe. Dobrze smakuje jako dodatek do pieczywa żytniego, zup i sosów. Przed spożycie powinniśmy go uprażyć. Możemy też przygotować napar z łyżki sproszkowanych owoców anyżu i szklanki wrzątku, który gotujemy 10 minut na małym ogniu i przecedzamy przez sitko.

Bazylia pospolita
Pomaga zwalczyć stany zapalne nerek i pęcherza moczowego, zapalenie wątroby, żołądka i jelit. Wykorzystywana jest w terapii zapalenia zatok, gardła, krtani, tchawicy i oskrzeli, kaszlu, nieżytu jamy nosowej, biegunki i kolki. Ma właściwości:

  • rozkurczowe,
  • rozgrzewające,
  • moczopędne,
  • przeciwbakteryjne,
  • przeciwgrzybiczne,
  • wspomaga pracę układu trawiennego, oddechowego i krwionośnego.

Stosowana w trakcie przeziębienia i alergii. Pomaga w stanach zapalnych i reumatyzmie. Olejek bazylikowy przeciwdziała nowotworom i odstrasza insekty. Dodajemy ją świeżą lub suszoną do wielu dań mięsnych i warzywnych, a także do zup i serów.

Cynamon
Spożywamy na problemy z niestrawnością, wzdęciami i biegunką, a także w przypadku przekrwienia śluzówki nosa. Ponadto zmniejsza on poziom glukozy we krwi. Pomaga zachować świeży oddech, dzięki właściwościom bakteriobójczym. Możemy go też spożywać przy:

  • przeziębieniach,
  • osłabieniu,
  • bólach mięśni,
  • chorobach skóry,
  • zakłóceniach rytmu serca,
  • w przypadku chorób kobiecych.

Gorący napar z cynamonu pobudza krążenie krwi, dzięki temu pomaga zwalczyć przeziębienie, a także korzystnie wpływa na układ trawienny. Sporządzamy go z 1 łyżeczki sproszkowanego cynamonu, którą zalewamy szklanką wrzątku. Zaleca się spożywać go 2-3 razy dziennie. Ponadto cynamon komponuje się z wieloma daniami, zarówno na słodko jak i na słono. Jest doskonałym dodatkiem do deserów, jabłek, kompotów, sosów, zup, mięsa i ryb. Nie należy jednak spożywać go w nadmiernych ilościach, ponieważ zawiera kumarynę, która w dużych ilościach stanowi zagrożenie dla zdrowia. Możemy też sięgnąć po cynamonowy olejek eteryczny w przypadku bólu mięśni, zębów i głowy. Pomaga też w przypadku problemów z trądzikiem, ponieważ ma właściwości przeciwgrzybiczne i przeciwbakteryjne. Inhalacje z jego użyciem wspomagają pracę układu oddechowego.

Estragon (bylica draganek)
Zwiększa apetyt, oczyszcza krew i korzystnie wpływa na pracę jelit. Pomaga zwalczyć:

  • zapalenia,
  • skurcze,
  • reumatyzm,
  • artretyzm,
  • szkorbut.

Jest składnikiem ziół prowansalskich. Możemy go dodać do sosów, majonezu i musztardy. Wykorzystywany jest też w trakcie kiszenia ogórków i kapusty. Świeży estragon to idealny dodatek do sałatek. Możemy go używać jako zamiennik soli, jednak musimy pamiętać, że nie należy go gotować. Napar sporządzamy z łyżeczki suszu i odstawiamy na 15-20 minut. Pijemy w przypadku problemów zdrowotnych z żołądkiem, wątrobą, pęcherzykiem żółciowym lub nerkami.

Gałka muszkatołowa i kwiat muszkatołowy
Pozwalają zwalczyć:

  • nudności,
  • wymioty,
  • wzdęcia,
  • biegunkę.

Wspomagają terapię reumatyzmu i chorób oskrzeli. Pomagają w przypadku problemów ze snem. Możemy je dodać do deserów, ciast, a także do gulaszu, bigosu oraz potraw z jaj i serów. Natomiast sam kwiat muszkatołowy dobrze sprawdza się jako przyprawa do sosu beszamelowego i cebulowego, dań ze skorupiakami i małżami, konserw mięsnych, potraw z serem i deserów. Muszą być jednak spożywane z umiarem, ponieważ w większych ilościach są toksyczne, a substancja w nich zawarta może przyczynić się do senności, halucynacji lub euforii.

Czarna i biała gorczyca
Płukanki z tych nasion wspomagają leczenie bólów reumatycznych, zapalenia migdałków i gardła. Kąpiel z dodatkiem ziarenek gorczycy pomaga zwalczyć przeziębienie i bóle głowy. Spożywanie gorczycy zalecane jest w przypadku zatwardzenia i innych dolegliwość układu pokarmowego oraz jako środek przeciwzapalny. Wyciąg z gorczycy jest stosowany w trakcie leczenia wrzodów żołądka i dwunastnicy. Olejek z gorczycy wspomaga trawienie, zwalcza bakterie i powoduje spadek ciśnienia krwi. Nasiona gorczycy znajdziemy w musztardzie, możemy też dodać je do konserw warzywnych. Natomiast młode liście gorczycy mogą stanowić doskonały dodatek do sałatek.

Goździki
Olejek z goździków lub kila rozgryzionych owoców uśmierzają ból zębów i poprawiają zapach z ust. Ponadto owoce wykorzystywane są w leczeniu:

  • nowotworów,
  • wrzodów żołądka,
  • wymiotów,
  • wzdęć i przy stymulowaniu układu trawiennego.

Goździki dodajemy do potraw mięsnych, zwłaszcza do dziczyzny, a także do kompotów, pierników oraz do innych ciast i ciasteczek.

Imbir
Znajduje zastosowanie w:

  • łagodzeniu mdłości i wymiotów,
  • wspomaga trawieniem,
  • chroni przed infekcjami układu pokarmowego i oddechowego,
  • działa przeciwbólowo przy kolce jelitowej, bólach reumatycznych i gardła oraz migrenach.

Zaleca się też żucie imbiru jako środka łagodzącego bóle zębów. Ponadto jest to naturalny środek przeciwzakrzepowy i pobudzający pracę serca. Dzięki właściwością rozgrzewającym wspomaga leczenie przeziębienia. Pomaga oczyścić drogi oddechowe w trakcie infekcji. Działa przeciwobrzękowo. Poprawia koncentrację. Wspomaga działanie wątroby. Łagodzi objawy choroby lokomocyjnej. Może być stosowany w ramach profilaktyki przeciwnowotworowej. Nadaje się do sporządzenia naparu, który wspomaga leczenie przeziębienia. Należy zetrzeć korzeń imbiru i zalać go szklanką wrzącej wody. Następnie odstawiamy go pod przykryciem na ok. 15 minut. Przecedzamy i dodajemy miodu do smaku. Ponadto imbir dodajemy do deserów, sałatek owocowych, sosów, dań mięsnych, rybnych i zup. Jest składnikiem curry. Możemy też pić zimne napoje z dodatkiem imbiru. Imbiru nie powinny spożywać kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby z chorobami przewodu pokarmowego i z refluksem.

Jałowiec
Łagodzi:

  • stany zapalne układu moczowego,
  • wymioty,
  • zgagę,
  • przeziębienia,
  • kaszel oraz wspomaga leczenie zapalenia oskrzeli oraz pracę wątroby.

Pomaga zwalczyć trądzik, owrzodzenia skóry oraz bóle mięśni. Może być stosowany w czasie terapii depresji. Jeśli mamy problemy z artretyzmem, reumatyzmem i wypryskami na skórze powinniśmy zażywać kąpieli z młodymi gałązkami jałowca. Natomiast przy dolegliwościach z cuchnącym oddechem, zgagą i nieżytem dróg oddechowych żujemy kilka jagód jałowca dwa razy na dzień. Natomiast olejek jałowcowy należy wcierać, aby zwalczyć nerwobóle i zapalenie korzonków. Jagody spożywamy wraz z wędlinami i kiełbasami. Możemy dodać je do ciężkostrawnych dań oraz marynat do mięsa. Napar z jagód jałowca przygotowujemy w proporcji 1 łyżeczka owoców na filiżankę wrzącej wody. Pozostawiamy go na 3 minuty, Spożywamy 3 filiżanki w ciągu dnia jako środek moczopędny, żółciopędny i ułatwiający trawienie. Zbyt obfite spożywanie jałowca może spowodować uszkodzenie nerek. Nie spożywamy go, jeśli mamy choroby układu pokarmowego, nerek, wątroby lub wrzody. Nie powinny po niego sięgać kobiety w ciąży.

Kardamon malabarski
Jest innym naturalnym lekiem na niestrawność. Wpływa korzystnie na:

  • oddech,
  • wymioty,
  • nudności.

Wspomaga leczenie:

  • przeziębienia,
  • kaszlu,
  • zapalenia oskrzeli.

Napar z kardamonu wspomaga działanie układu trawiennego. Sporządzamy go z łyżeczki zmielonych nasion zalanych szklanką wrzącej wody. Wyciąg z kardamonu korzystnie wpływa na krążenie krwi, akcję serca, krążenie mózgowe i przy bólach. Ponadto kardamon wspomaga leczenie astmy. Masaż z użyciem olejku z kardamonu ma właściwości rozgrzewające, przeciwbólowe i hamuje świąd. Pomaga łagodzi objawy reumatyzmu, przeziębienia i grypy. Kardamon dodajemy do pierników, marcepana, deserów i słodkich sosów, a także do zup, potraw mięsnych i rybnych, a także do warzyw. Jest składnikiem curry.

Kmin rzymski, zwyczajny
Kmin rzymski korzystnie wpływa na apetyt i laktację, a także w przypadku wzdęć, kolki i zapalenia oskrzeli. Pomaga zwalczać bóle menstruacyjne. Kminek zwyczajny przeciwdziała niestrawności, wzdęciom oraz rozwojowi bakterii. Napar wspomaga leczenie wrzodów żołądka i dwunastnicy oraz chorób wątroby. Stanowi składnik mieszanki przypraw curry. Owoce kminku możemy dodać do wszystkich ciężkostrawnych potraw. Młode listki kminku mogą stanowić składnik zup i sałatek warzywnych, sosów ziołowych, past twarogowych i duszonych mięs. Suszone niełupki stosowane są do wyrobu chleba, ciastek, pieczeni, sosów, zup, past i serów. Napar sporządzamy z łyżeczki kminku zalanej 1 szklanką wrzątku. Gotujemy 3 sekundy i pozostawiamy na 10 minut. Pijemy 15 minut po posiłku przy problemach trawiennych.

Kolendra
Kłopoty z pracą układu pokarmowego niweluje też spożywanie kolendry. Pomaga także w przypadku:

  • biegunki,
  • zapalenia pęcherza moczowego,
  • infekcji dróg moczowych.

Liście kolendry mają zastosowanie w profilaktyce przeciwszkorbutowej. Olejek z kolendry polepsza ukrwienie nerek, przyśpiesza akcję serca, polepsza oddychanie i upłynnia wydzieliny śluzowe. Pomaga także przy problemach trawiennych i leczeniu trądziku. Pozwala załagodzić objawy stresu, reumatyzmu i bólu. Owoce stosujemy do tworzenia konserw mięsnych i warzywnych. Kolendra ma też zastosowanie w kuchni indyjskiej np. curry, tunezyjskiej i meksykańskiej. Nasiona możemy dodać do ciast i sosów. Liście i łodygi stanowią doskonałe uzupełnienie sałatek, zup, omletów, jajecznic oraz potraw drobiowych i rybnych. Napar z kolendry tworzymy z łyżki suszonych liści zaparzonych w szklance wrzątku. Następnie parzymy przez 15 minut. Pijemy ostudzony dwa razy dziennie przed jedzeniem. Pomaga przy problemach z trawieniem, działa rozkurczowo i antystresowo. Kolendry nie mogą spożywać kobiety w ciąży.

Ziele angielskie
Inną nazwą jest korzennik lekarski - tak jak większość przypraw wspomaga trawienie i pomaga pozbyć się nadmiaru gazów. Łagodzi bóle stawów i mięśni. Wspomaga przyswajanie witamin z grupy B i selenu. Napary z roztartych owoców możemy stosować w trakcie przeziębienia lub grypy, zwłaszcza na kaszel. Zalecane jest przemywanie skóry takim naparem w przypadku problemów z trądzikiem i obfitą potliwością. Olejek z ziela angielskiego ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybiczne i przeciwbólowe. Ziarna w całość lub zmielone dodajemy do mięs, ryb, marynat, wędlin, konserw, zup, sałatek i sosów. Możemy też zaparzyć napar z łyżeczki zmielonego owocu ziela angielskiego i pić go po przecedzeniu małymi porcjami kilka razy dziennie. Zbyt duża ilość ziela może powodować zaburzenia pracy układu pokarmowego oraz zwiększyć przepływ krwi.

Kurkuma
Na działanie wątroby korzystnie wpływa kurkuma, inaczej nazywana ostryżem długim. Stosowana jest także jako środek wspomagający leczenie stanów zapalnych, dolegliwości układu pokarmowego i krążenia. Ma właściwości:

  • przeciwbakteryjne,
  • przeciwwirusowe,
  • przeciwgrzybiczne.

Ma też zastosowanie w terapii kolki, czerwonki, żółtaczki, chorób wątroby, kataru, przeziębienia, zapalenia spojówek oraz reumatoidalnego zapalenia stawów. Hamuje rozwój wirusa HIV oraz nowotworów. Ma szerokie zastosowanie w kuchni indyjskiej i marokańskiej. W przemyśle spożywczym stosowana do barwienia masła i ryżu.

Papryka chili
Pomaga oczyścić drogi oddechowe z nadmiaru śluzu i zwalczyć przekrwienie błoń śluzowych, dzięki temu ma dobroczynne działanie w czasie przeziębienia. Stosowana jest także w przypadku bólów głowy. Ma wszechstronne zastosowanie. Nadaje się jako dodatek do dań mięsnych, sosów, twarogów, ryb i ryżu. Stanowi podstawę kuchni meksykańskiej i węgierskiej. Nie należy spożywać jej w nadmiernej ilościach, ponieważ może utrudniać działanie układu pokarmowego.

Pieprz czarny
Poprawia działanie układu pokarmowego i krążenia. Polecany osobom o skłonnościach do infekcji dróg moczowych i cukrzykom. Zwiększa wchłanianie selenu, witamin z grupy B i beta-karotenu. Na trawienie i apetyt należy zastosować napar z pieprzu z dodatkiem mięty. Olej pieprzowy stosujmy do nacierania w przypadku stanów zapalnych skóry i reumatyzmu. Pieprz jest uniwersalnym dodatkiem do dań słonych. Może być też dodawany do deserów czekoladowych i pierników. Należy zmniejszyć jego ilość w diecie jeśli mamy problemy z chorobami nerek i układu pokarmowego.

Szafran
Znajduje zastosowanie w leczeniu bólów miesiączkowych, objawów menstruacji, depresji, biegunki i bólów neurologicznych.

Liść laurowy
Inaczej nazywany wawrzynem szlachetnym posiada właściwości przeciwbólowe. Wspomagają więc leczenie zapalenia stawów i zmniejszają bóle żołądka. Działają też korzystnie na apetyt, wydzielanie soków żołądkowych i trawienie. Oczyszczają organizm z toksyn. Napar z liści laurowych poprawia krążenie krwi, trawienie, działanie wątroby oraz układu nerwowego. Działa

  • antybakteryjnie,
  • przeciwgrzybicznie,
  • moczopędnie,

dzięki czemu oczyszcza organizm z toksyn. Możemy go też dodawać do kąpieli w przypadków bólów mięśni oraz przemyć nim skórę głowy, gdy mamy problem z łupieżem. Napar sporządzamy zaparzając 3 łyżeczki pokruszonych liści laurowych w szklance wody. Następnie odstawiamy go na 25 minut do naciągnięcia. Odcedzamy, studzimy i przechowujemy w lodówce. Możemy go spożywać 3 razy na dzień po 0,5 szklanki lub nałożyć na skórę głowy i włosy po umyciu ich szamponem. Czekamy godzinę i spłukujemy. Olejek laurowy możemy stosować zewnętrznie w przypadku reumatyzmu, zwichnięciach i opuchnięciach. Liście laurowe mają też szerokie zastosowanie w kuchni. Dodajemy je przede wszystkim do zup, warzyw, grzybów, do przetworów mięsnych, rybnych i warzywnych. Musimy jednak zachować umiar w ich stosowaniu, ponieważ w większych ilościach mają właściwości toksyczne.

Lubczyk ogrodowy
Korzystnie wpływa na:

  • niestrawność,
  • wzdęcia,
  • gazy,
  • apetyt,
  • kolkę.

Wspomaga leczenie oskrzeli i przeziębienia. Działa moczopędnie i przeciwbólowo w trakcie miesiączki. Na napar moczopędny potrzebujemy 1 łyżeczki rozdrobnionego suszonego korzenia lubczyku. Zalewamy go wodą i powoli zagotowujemy. Następnie odcedzamy. Pijemy 2 razy na dzień po 1 szklance. Podobnie sporządzamy napar o działaniu wykrztuśnym, tylko modyfikujemy przepis dodając 1 łyżeczkę tymianku. Liście lubczyku wzbogacą smak zupy. Do sosów, sałatek, surówek, potraw mięsnych, rybnych i warzywnych może dodać zarówno liść jak i starty korzeń lubczyku. Zbyt duża ilość lubczyku w diecie może powodować wysypkę na skórze, problemy z nerkami i poronienie.

Źródło:

  • Pawłowski A., Szeląg D., Wygraj zdrowie z naturą, Warszawa 2018, s. 136-138, 181-296
  • Czy wiemy, co jeść? Co pomaga, a co szkodzi, Warszawa 2002, s. 266-267

Komentarze