Czym jest próchnica zębów? Przyczyny, przebieg, profilaktyka

Próchnica zebówPróchnica zębów to problem, który dotyczy ponad 90% polaków. Ta społeczna choroba dotyka w mniejszym lub większym natężeniu ludzi ze wszystkich krajów świata. Sprzyjają jej nieodpowiednie nawyki żywieniowe i higieniczne.

Tej przewlekłej chorobie cywilizacyjnej sprzyja nadmierne spożywanie rafinowanych cukrów i przetworzonej żywności, niedobór wapnia w diecie i zaniedbania higieniczne. Próchnica to duży problem zdrowotny, który nie dotyczy tylko samej jamy ustnej, ale rzutuje wyraźnie na stan całego organizmu. Dentyści są zgodni co do tego, że z próchnicą możne wygrać każdy, potrzebne są jednak zdecydowane i konsekwentne działania. Sprawdź, jak pokonać próchnicę i cieszyć się zdrowymi zębami.

Czym jest próchnica?

Próchnica to przewlekła bakteryjna choroba cywilizacyjna, która dotyka zarówno dzieci, jak i osoby dorosłe. Dotyczy zębów mlecznych i stałych i może pojawiać się pojedynczo lub na wielu zębach jednocześnie. Jej istotą jest demineralizacja i uszkodzenie powierzchni zębów przez kwasy i chorobotwórcze bakterie znajdujące się w płytce nazębnej. Najpierw dochodzi do uszkodzenia szkliwa i zębiny, a w zaawansowanym stadium choroby również miazgi zęba. Nieleczona próchnica często prowadzi do utraty zębów.

Głęboka próchnica zęba

Przyczyny próchnicy

Na powstawanie próchnicy zębów mają również wpływ czynniki genetyczne oraz środowiskowe takie jak nieprawidłowy sposób odżywiania powodujący niedobory wapnia, fosforu, fluoru, magnezu i innych minerałów oraz witamin (przykładowo witaminy C, która ma niebagatelny wpływ na zdrowie naszych dziąseł, a przez to całej jamy ustnej). Zdrowiu zębów nie sprzyja spożywanie nadmiernej ilości węglowodanów przetworzonych, unikanie warzyw i owoców, sięganie po niszczące szkliwo słone przekąski oraz napoje gazowane, a także alkohol i unikanie jedzenia twardszych produktów, które w pewnym stopniu przyczyniają się do mechanicznego oczyszczania zębów i wzmacniają je.

Ogromną rolę w powstawaniu próchnicy odgrywają niestety również poważne zaniedbania higieniczne. Ciężko w to uwierzyć, ale wielu polaków nadal myje zęby tylko raz dziennie, używa tej samej szczoteczki do zębów dłużej niż rok i nigdy nie stosuje ani nici dentystycznej, ani płynu do płukania ust.

To sprzyja powstawaniu grubej bakteryjnej płytki nazębnej, namnażaniu się chorobotwórczych bakterii, a następnie zmian próchnicowych, które nieleczone stosunkowo szybko rozprzestrzeniają się po całej jamie ustnej. Początkowe stadium próchnicy jest widoczne jako zaledwie niewielkie przebarwienie na powierzchni zęba. W tym stadium choroby, z reguły pacjent nie odczuwa żadnego bólu, a jedynie zdarza się nadwrażliwość na pokarmy bardzo słodkie, słone lub kwaśne, zimne lub gorące. Jeśli zgłosimy się do specjalisty na tym etapie, choroba zostanie szybko wyleczona. Jeśli nie, będzie ona postępować, aż dojdzie do uszkodzenia głębszych tkanek zęba i powstanie ubytek próchnicowy. Jego leczenie zależy wielkości i głębokości uszkodzeń. Niestety, jeśli dojdzie do próchnicy głębokiej, często jednym wyjściem jest drogie i nie zawsze skuteczne leczenie kanałowe zęba. Zadbajmy o zdrowie naszych zębów, wyleczmy je i nie dopuszczajmy więcej do takiego stanu.

Jak zapobiegać próchnicy? Profilaktyka

Próchnicę można skutecznie wyleczyć i zapobiec jej pojawianiu się w przyszłości. Pomogą nam w tym zdrowe odżywianie, prawidłowa higiena jamy ustnej oraz regularne profilaktyczne i lecznicze wizyty u lekarza dentysty. Zdrowie zębów zaczyna już w okresie życia płodowego.

Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, jak duże znaczenie dla zdrowia zębów dziecka ma odżywianie w czasie ciąży. Zadbajmy więc, aby w tym okresie dieta była bogata w wapń, fosfor, magnez i inne niezbędne dla zdrowia minerały oraz witaminy. Już w okresie płodowym kształtują się bowiem w szczęce zaczątki zębów, zarówno tych mlecznych, jak i stałych.

Z kolei zarówno u dzieci, jak i dorosłych w procesie zapobiegania próchnicy bardzo ważne jest włączenie do codziennego jadłospisu takich produktów jak chudy nabiał bogaty w wapń, świeże warzywa stanowiące źródło witamin i minerałów oraz nieprzetworzone produkty pełnoziarniste. Lekarze potwierdzają, że niezwykle istotne jest również żucie produktów twardych, włóknistych oraz ziarnistych, które wymuszają dłuższą obróbkę w jamie ustnej i intensywne gryzienie, ponieważ przyczyniają się one do mechanicznego oczyszczania zębów.

W profilaktyce zdrowia jamy ustnej konieczne jest też, ograniczenie spożycia słodyczy, zwłaszcza tych kleistych i długo zalegających w ustach przykładowo landrynek, toffi, krówek, lizaków. Unikajmy też przegryzana pomiędzy posiłkami i słodzonych napojów gazowanych, które mają zgubny wpływ na zdrowie naszych zębów i dziąseł.

Kolejnym filarem w zapobieganiu próchnicy jest właściwa higiena. Systematyczne i dokładne czyszczenie zębów, u większości pacjentów skutkuje znaczną poprawą ogólnego stanu zębów dziąseł i to w krótkim czasie. Naukę mycia zębów powinniśmy zacząć u dziecka jak najwcześniej. Najlepiej już w wieku 2-3 lat. Pamiętajmy, aby wielkość szczoteczki do zębów dostosować do wieku dziecka i wymieniać ją regularnie co 3-4 miesiące na nową. Ta sama zasada dotyczy szczoteczek dla osób dorosłych. Mycie zębów dwa razy dziennie - rano i wieczorem to absolutne minimum. Oczywiście optymalną sytuacją jest ich szczotkowanie po każdym posiłku, jeśli jednak nie ma takiej możliwości, to zadbajmy, chociaż o dokładne wypłukanie wodą jamy ustnej po jedzeniu.

Rodzaj szczoteczki dobieramy do swoich indywidualnych potrzeb. Niektórzy pacjenci mogą stosować tylko podstawową szczoteczkę, inni powinni także na co dzień używać szczoteczek jednopęczkowych lub innych zaleconych przez lekarza, lub higienistkę dentystyczną. Pamiętajmy, że zdecydowanie najlepsze dla naszych zębów jest miękkie włosie. Twarde i średnio twarde może spowodować uszkodzenia i zarysowania szkliwa zębów. Nie ma potrzeby silnego szorowania ich powierzchni. Wystarczy dokładnie systematyczne oczyszczanie z resztek pokarmowych po każdym posiłku za pomocą szczoteczki z delikatnym włosiem. Wielu dentystów poleca swoim pacjentom szczoteczki elektryczne - rotacyjne lub soniczne. Prawdą jest, że usuwają one płytkę nazębną skuteczniej i dokładniej, aniżeli tradycyjna szczoteczka manualna. Warto więc rozważyć zakup takiej szczoteczki. Bardzo istotną kwestią jest też sama technika szczotkowania. Zaleca się myć zęby, ustawiając szczoteczkę pod kątem 45 stopni do powierzchni zębów, ruchem wymiatającym. Metoda wymiatająca pozwala na dokładne i delikatne oczyszczenie całej powierzchni zęba.

Niezwykle istotne dla zdrowia zębów jest usuwanie miękkich złogów gromadzących się w przestrzeniach międzyzębowych. Pomoże nam w tym nić dentystyczna. Mogą jej używać nie tylko dorośli, ale również dzieci od około 10 roiku życia. Warto więc wybrać się z naszą pociechą do stomatologa i poprosić o instruktaż używania takiej nitki.

Bardzo dobre efekty w profilaktyce próchnicy przynosi codzienne stosowanie antybakteryjnych płukanek do zębów z fluorem lub bez. Pomagają one wypłukać resztki pokarmowe z najbardziej niedostępnych miejsc, usunąć miękki nalot z zębów oraz zapobiec nadmiernemu rozwojowi chorobotwórczych drobnoustrojów w jamie ustnej.

Jakie zabiegi w gabinecie dentystycznym pomogą zwalczyć i zapobiegać powstawaniu próchnicy zębów?

Absolutną podstawą jest całkowite wyleczenie już istniejących zmian próchnicowych. Dbajmy więc o regularne wizyty kontrolne u lekarza dentysty raz na 6 miesięcy. Niebagatelną rolę w profilaktyce zdrowia jamy ustnej mają też takie zabiegi higienizacyjne jak usuwanie kamienia nazębnego i osadu z zębów. Nigdy nie próbujmy robić tego sami w domu, stosując jakieś zasłyszane metody typu szczotkowanie zębów sodą oczyszczoną. Możemy je tylko uszkodzić, a i tak nie pozbędziemy się problemu. Pamiętajmy, że skutecznie i bezpiecznie można oczyścić zęby z kamienia tylko w gabinecie dentystycznym.

Lakowanie bruzd i lakierowanie zębów

Aby zapobiec pojawieniu się próchnicy, często stosuje się profilaktycznie takie zabiegi jak lakowanie bruzd i lakierowanie zębów.

Lakowanie zębów polega na wypełnieniu występujących na nich bruzd specjalnym zawierającym fluor lakiem. Dentysta nakłada go na rowki i zagłębienia w powierzchniach żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. Z kolei w procesie lakierowania zębów na całą powierzchnię wszystkich zębów nakładany jest specjalny zawierający fluor lakier, który wzmacnia szkliwo i powoduje jego większą odporność na próchnicę. Zabieg taki zaleca się wykonać dwa razy w roku.

Zwróćmy szczególną uwagę na dokładne wykonywanie codziennych czynności higienicznych oraz na naszą dietę. Nigdy też nie lekceważmy zmian próchnicowym i nie odkładajmy ich leczenia w nieskończoność. Doprowadzi to nie tylko do zniszczenia zębów, co może skutkować ich utratą, ale również może pociągnąć za sobą bardzo poważne ogólnoustrojowe konsekwencje zdrowotne. Bakterie z ubytku próchnicowego mogą rozprzestrzeniać się po całym organizmie i powodować powstawanie groźnych dla życia i zdrowia ognisk zapalnych takich jak zapalenie mięśnia sercowego czy nerek.

Komentarze