Borelioza - przyczyny, objawy, leczenie, rumień wędrujący

BoreliozaBorelioza - przyczyny, objawy (rumień wędrujący, objawy grypopodobne), profilaktyka, leczenie. Co to jest borelioza? Borelioza (zwana również chorobą z Lyme, krętkowicą kleszczową, łac. borreliosis, ang. Lyme disease, Lyme borreliosis) to wieloukładowa choroba zakaźna wywoływana przez bakterie Borrelia burgdorferi, Borrelia garinii, Borrelia afzelii lub Borrelia japonica.

Choroba ta przenoszona jest na ludzi, a czasami także na inne zwierzęta przez kleszcze z rodzaju Ixodes, choć ostatnio podejrzewa się, że również przez owady, takie jak np. komar czy tzw. giez bydlęcy (mucha końska, ślepak). W przypadku kleszczy do zakażenia dochodzi po kontakcie śliny lub wymiocin kleszcza z krwią człowieka.

Borelioza może być bardzo poważną chorobą z wieloma powikłaniami, prowadzącą czasami do nieodwracalnego kalectwa a nawet śmierci.

Jak można zarazić się boreliozą?

Jak już wyżej wspomniano boreliozą można zarazić się od kleszczy. Dzieję się tak dlatego, że ten mały pasożyt (dorosły kleszcz jest nie większy niż główka szpilki) do prawidłowego rozwoju potrzebuje krwi. Kleszcze żerują nie tylko na ludziach, ale również na innych ssakach, w szczególności na gryzoniach. Powoduje to, że przenoszą na ludzi różne drobnoustroje chorobotwórcze, w tym niezwykle groźne bakterie z rodzaju Borrelia (największym "magazynem" tych bakterii są właśnie gryzonie czyli jeden z "przysmaków" kleszczy). Najbardziej narażeni jesteśmy wiosną, latem oraz wczesną jesienią - w tym okresie kleszcze żerują najagresywniej. Wybierając się wtedy do lasu - zwłaszcza w okolicy jezior, stawów, bajor czy podmokłych terenów - należy odpowiednio się ubrać, a po powrocie dokładnie obejrzeć całe ciało i sprawdzić czy gdzieś nie ukąsił nas kleszcz.

Co prawda nie każdy kleszcz przenosi chorobę, jednak jest ona na tyle poważna, że nie wolno nam zbagatelizować żadnego przypadku i profilaktycznie założyć, że ten który nas ugryzł jest zakażony.

Jakie są objawy boreliozy? Rumień wędrujący

Pierwszym i najpewniejszym objawem boreliozy jest rumień wędrujący. Jest to zaczerwienienie na skórze charakteryzujące się tym, że jest jaśniejsze w środku a bardziej czerwone na obwodzie. Rumień pojawia się od 1 do 3 tygodnia po ukąszeniu i przeważnie zlokalizowany jest na nodze lub ręce. Początkowo ma średnicę ok. 1,5cm lecz, jeśli nie zostanie podany antybiotyk, rośnie przez około miesiąc i jego rozmiar może wtedy dojść nawet do 15cm średnicy. Rumień wędrujący może być lekko wypukły, bolesny, ciepły. Oprócz rumienia we wczesnym etapie choroby można zaobserwować również typowe objawy grypopodobne. Niestety objaw ten występuje jedynie u ok. 30 procent zakażonych dorosłych i 10 procent dzieci. Zdarza się również, że rumień wędrujący występuje lecz pozostaje niezauważony przez chorego. W takim przypadku bakterie boreliozy mogą przedostać się do krwi i wywołać szereg nieprzyjemnych dolegliwości.

Do głównych z nich należą bóle stawów (w szczególności dużych np. kolano, staw skokowy), dreszcze, bezsenność, drętwienie kończyn, gorączka, tiki mięśni, zawroty głowy, problemy z mówieniem, zaniki pamięci, podwójne widzenie. Jeśli infekcja się rozprzestrzenia i choroba osłabia organizm, chorzy zaczynają tracić na wadze, odczuwają ciągłe zmęczenie, ociężałość, spadek kondycji i wypadają im włosy.

Profilaktyka - jak uchronić się przed zarażeniem boreliozą?

Rozwiązanie nie jest trudne i nie chodzi tu wcale o unikanie wypraw do lasu. Podstawową sprawą jest odpowiedni ubiór podczas takich wycieczek. Koniecznie należy założyć wtedy ubranie z długim rękawem, długimi nogawkami i czapkę z daszkiem lub kaptur. Plusem będzie również ubranie w jasnym kolorze, bo wtedy łatwiej zauważymy wędrującego po nas kleszcza. Dodatkowo warto również stosować środki odstraszające kleszcze, które można kupić w każdym supermarkecie (choć warto jednak wybrać te dostępne w aptece). Ostatnim elementem jest dokładne sprawdzenie skóry na całym ciele po powrocie ze spaceru. Szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca ulubione przez kleszcze, tj. na pachwiny, zgięcia łokciowe, za uszami i pod pachami. Dotyczy to również naszych zwierząt, które były z nami na spacerze - one również mogą zachorować lub kleszcz może ze zwierzęcia przenieść się na człowieka. Jeśli zdarzy się, że znajdziemy tego małego pasożyta na naszym ciele, należy go niezwłocznie usunąć za pomocą specjalnej pompki dostępnej w aptekach w cenie poniżej 30zł lub za pomocą zwykłej pęsety. Jeśli zdecydujemy się na użycie pęsety należy kleszcza złapać jak najbliżej skóry aby go nie rozerwać. Po usunięciu niechcianego lokatora z naszej skóry należy miejsce ukąszenia przemyć wodą z mydłem lub środkiem odkażającym. Ważne jest aby nie smarować niczym miejsca ugryzienia przed usunięciem kleszcza, bo praktycznie każda substancja może spowodować u niego wymioty i zwiększyć ryzyko zainfekowania.

Leczenie boreliozy

W przypadku szybkiego rozpoznania choroby, kiedy zmiany nie są jeszcze zbyt duże, leczenie boreliozy jest dość łatwe i bardzo skuteczne. W takich przypadkach z reguły wystarcza podanie odpowiedniego antybiotyku i ewentualnie środków wspomagających jego działanie lub wpływających na sam zanik objawów. Leczenie zmian przewlekłych, czyli późnych postaci choroby, jest o wiele trudniejsze i wygląda różnie w zależności m. in. od tego jakie organy zostały zaatakowane.